Ter gelegenheid van de jaarovergang maakt dr. Jamal Ahmed (directeur Poliobestrijding bij de WGO en voorzitter van het Strategisch Comité van het GPEI) de balans op van 2025 en blikt hij vooruit naar de uitdagingen van 2026.
2025 was een uitzonderlijk veeleisend jaar. Het was een jaar van onzekerheid, crises en moeilijke keuzes, maar ook van doorzettingsvermogen, solidariteit en tastbare vooruitgang. Bovenal was het een jaar waarin miljoenen mensen – van gezondheidswerkers en vrijwilligers tot ouders en lokale leiders – zich bleven inzetten om kinderen te beschermen tegen een verwoestende ziekte.
Het jaar begon en eindigde met dankbaarheid. Dank aan de miljoenen frontliniewerkers die, vaak onder gevaarlijke omstandigheden, vaccinaties uitvoerden, surveillance verzorgden en gemeenschappen bereikten die anders buiten beeld zouden blijven. Dank ook aan overheden, donoren en maatschappelijke organisaties die hun steun bleven bieden in een tijd van wereldwijde onzekerheid. En niet te vergeten: de ouders die ervoor kozen hun kinderen te laten vaccineren en daarmee bijdroegen aan de bescherming van iedereen. Tegelijk staan we stil bij collega's die in 2025 zijn overleden; hun inzet blijft een blijvende inspiratie.
Dr. Jamal Ahmed
Een jaar van harde realiteiten
2025 stelde de polio-eradicatie tot het uiterste op de proef. In delen van Afghanistan en Pakistan beperkten onveiligheid en andere omstandigheden de toegang tot een deel van de kinderen. In andere regio's ondermijnden desinformatie en vaccinatiemoeheid het vertrouwen. Klimaatgerelateerde rampen en andere noodsituaties verstoorden campagnes en routinezorg, terwijl het mondiale gezondheidsbudget onder grote druk kwam te staan. Deze omstandigheden dwongen tot scherpe keuzes en benadrukten het belang van focus, efficiëntie en impact.
Als antwoord hierop ontwikkelde het Global Polio Eradication Initiative (GPEI) een actieplan voor 2026, als aanvulling op de strategie 2022–2029. Dit plan is realistisch en urgent: het beschermt essentiële functies, past zich aan financiële beperkingen aan en richt middelen op de gebieden met het hoogste risico. Innovatieve vaccins, zoals het nieuwe orale poliovaccin type 2 (nOPV2), en gerichte inzet van geïnactiveerd poliovaccin (IPV) spelen hierin een sleutelrol, net als sterke surveillance- en laboratoriumsystemen.
Voorzichtig optimisme
Ondanks alle obstakels bleef de epidemiologische trend positief. In 2025 was de verspreiding van wild poliovirus type 1 beperkt tot het kleinste geografische gebied ooit, in delen van Afghanistan en Pakistan. Circulerende variant poliovirussen namen verder af ten opzichte van de piek na de pandemie. Uitbraken werden succesvol gestopt in onder meer Indonesië en Madagaskar, terwijl Gaza al meer dan negen maanden geen nieuwe meldingen kende. Gerichte respons voorkwam verdere verspreiding in Papoea-Nieuw-Guinea, en in regio's als Noord-Nigeria, het Tsjaadmeergebied en de Democratische Republiek Congo werd duidelijke vooruitgang geboekt.
Tegelijkertijd herinnert de detectie van het poliovirus in het afvalwater in verschillende Europese landen, waaronder Duitsland, de wereld eraan dat het virus geen grenzen kent. Polio-uitroeiing blijft daarom een mondiale noodzaak.
Mensen en partnerschappen centraal
Achter elk cijfer schuilt een menselijk verhaal. Frontliniewerkers vaccineerden honderden miljoenen kinderen, vaak onder extreme omstandigheden. Vrouwen vormen inmiddels in veel landen de meerderheid van deze workforce en spelen een cruciale rol in het opbouwen van vertrouwen in gemeenschappen. In soms moeilijke contexten bleven polioteams een stabiele pijler van volksgezondheid en ondersteunden zij ook andere noodresponsen, zoals bij Ebola-uitbraken.
Het partnerschap achter de poliobestrijding bewees in 2025 opnieuw zijn kracht. Overheden toonden leiderschap, internationale organisaties brachten hun expertise samen en de integratie met bredere gezondheidsdoelen kreeg een nieuwe impuls. Een krachtig signaal van mondiale solidariteit kwam in december, toen tijdens een bijeenkomst in Abu Dhabi 1,9 miljard dollar werd toegezegd om de polio-uitroeiing voort te zetten.
Vooruitblik naar 2026
Polio-uitroeiing is meer dan een gezondheidsdoel; het is een belofte dat iemands afkomst of levensomstandigheden niet bepalen wie al dan niet beschermd wordt tegen de ziekte. 2025 liet zien dat samenwerking mogelijk blijft, zelfs in een gefragmenteerde wereld. Met discipline, eensgezindheid en vastberadenheid gaat de wereld 2026 in met één duidelijke belofte: polio voorgoed beëindigen.